İbrahim BİRELMA
CUMHURİYET 96 YAŞINDA

                Cumhuriyet, Türkçe sözlükte, Ulusun egemenliği kendi elinde tuttuğu ve bunu belli süreler için seçtiği milletvekilleri aracılığı ile kullandığı devlet biçimi olarak tanımlanmıştır.  Yeni rejimin kurucusu Mustafa Kemal Paşa, daha Erzurum Kongresi esnasında, Mazhar Müfit Kansu’ya zaferden sonra hükümet şeklinin Cumhuriyet olacağını not ettirmişti.
                -Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasından sonra, ikinci Büyük Millet Meclisi, 1923 yılı Ağustosu’nda çalışmalarına başladı. 27 Ekim 1923’te istifa eden Fethi (Okyar) Bey’in başında bulunduğu hükümetin yerine yenisinin kurulamaması sonucunda hükümet bunalımının yaşanması, Meclis Başkanı’nın yetkilerinin ise bu işi çözmede yetersiz kalması, devlet başkanına olan ihtiyacı ortaya çıkarıyordu. Hükümet bunalımının meclis hükümeti sistemi nedeniyle aşılamaması,  kabine sistemine geçmek,  dolayısıyla da Cumhuriyeti ilan etmek için uygun bir siyasal ortam yarattı.  Bu durum karşısında,  28 Ekim 1923 akşamı Mustafa Kemal Paşa Çankaya Köşkü’nde yemek esnasında arkadaşlarına; “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” diyerek fikrini belirttikten sonra, 1921 tarihli Anayasa’da yapılan değişikliklerle 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi. Buna göre; “Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir. İdare şekli,  halkın kendisi kaderini kendisinin tayin edeceği temeline dayanır. Devletinin hükümet şekli Cumhuriyet’tir. Türkiye Cumhurbaşkanı, TBMM genel kurulunca kendi üyeleri arasından seçilir. Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilir…”
                -Bu değişikliklerle rejimin adı konmuş ve Mustafa Kemal Paşa Cumhurbaşkanı,  İsmet Paşa Cumhuriyeti’nin ilk başbakanı sıfatını kazanmıştır.
                Cumhuriyet’in ilk 15 yılında eğitim konusunda yapılanları anımsatmak istiyoruz:
                -Cumhuriyet’ten önce sıbyan mektepleri ile iptidai mekteplerde yapılan ilköğretim, istenilen amacı gerçekleştiremiyordu. Zira 1920’lerde okuma yazma bilenlerin oranının %10 civarında olduğu tahmin edilmektedir.  Toplumun çağdaşlaşmasının kadın erkek tüm nüfusun eğitilmesi ile sağlanabileceğine inanan Atatürk, 1922’de yaptığı bir konuşmasında: “Maarif programlarımızın, maarif siyasetimizin temel taşı cehlin izalesidir (Cehaletin ortadan kaldırılmasıdır.) Bu izale edilmedikçe (cehalet ortadan kaldırılmadıkça) yerimizdeyiz. Yerinde duran şey geriye gidiyor demektir.”sözleri ile, öncelikle bilgisizliğin ortadan kaldırılması gerektiğini vurgulamıştır. Bunun için, ilköğretim yaygınlaştırılarak parasız ve zorunlu hale getirilmiştir. İlkokuldaki eğitimin gayesi, çocukları milli hayata hazırlamak olarak belirlenmiştir.
                -Aşağıdaki tabloda Cumhuriyet’in kuruluşu 1923-24 öğretim yılı ve 1937-38 öğretim yılı dönemlerinde ilk, orta ve lise’de okul, öğrenci ve öğretmen sayıları sunulmuştur:
                                               1923 – 24                          1937 -38.            Artış sayısı.                       Artış %si
İlkokul:
Okul sayısı.                              4.894                                6.700.                      1.806                                  40
Öğrenci sayısı                     341.941                            746.691                   404.750                               118
Öğretmen sayısı                   10.238                               15.775                       5.537                                  54
Ortaokul:
Okul sayısı                                   72                                      140                            68                                   94
Öğrenci sayısı                        5.905                                 74.107                   68.202                                1156
Öğretmen sayısı                 796                            2.840                      2.044                                 257                 
Lise:
Okul sayısı                                  23                                         68                          45                                   196
Öğrenci sayısı                       1.241                                 21.000                  19.759                                1647
Öğretmen sayısı                      513                                   1.164                        651                                  127
                Tabloda görüleceği gibi 1923-1937 döneminde ilkokul sayısı % 40, ilkokul öğrenci sayısı % 118, ilkokul öğretmen sayısı % 54 oranında; ortaokul okul sayısı % 94, öğrenci sayısı % 1.156, öğretmen sayısı % 257 oranında, lise okul sayısı % 196, öğrenci sayısı % 1.647, öğretmen sayısı % 127 oranında artış gerçekleşmiştir. (Kaynak: Atatürk ve Türk İnkılap Tarihi, Editör: Prof. Dr. Fatma Acun, Siyasal Yayınevi, 13.Baskı, 2015, Ankara.) 22.10.2019
Yayınlanma Tarihi : 4/10/2018 20:12
Okunma Sayısı : 894
Muratlı Nöbetçi Eczane

MURATLI BELEDİYESİNİN HİZMETLERİNDEN MEMNUN MUSUNUZ?


EVET
HAYIR
KISMEN
reklam 1
Günlük Kurlar